|
หลักฐานในปี พ.ศ. 1998 หลังจากไข้ทรพิษระบาด
ในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ เพียง 1 ปี เท่านั้น
มีการสถาปนาระบบแพทย์แผนไทยขึ้นอย่างชัดเจน ปรากฎในทำเนียบศักดินา
ข้าราชการฝ่ายทหาร และพลเรือนที่ตราขึ้น ในปี พ.ศ.1998
สามารถแบ่งระบบการแพทย์อยุธยา ได้ดังนี้
1. กรมแพทย์
|
เจ้ากรมแพทยาหน้า |
พระศรีมโหสถราชแพทยาธิบดี
องครักษ์ |
นา 1,600 |
|
กรมแพทยาหน้า |
ขุนราชแพทยา (ปลัดทูลฉลอง) |
นา 600 |
|
ขุนพรมเกวี (ปลัดนั่งศาล) |
นา 400 |
|
เจ้ากรมแพทยาหลัง |
พระศรีศักราช แพทยาธิบดีฯรี
องครักษ์ |
นา 1,600 |
|
กรมแพทย์หลัง |
ขุนรัตน์แพทยา (ปลัดทูลฉลอง) |
นา 600 |
|
ขุนกรมกวี (ปลัดนั่งศาล) |
นา 400 |
|
พันในกรม |
นา 100 |
2.
กรมหมอ
|
เจ้ากรมหมอ ฝ่ายขวา |
เจ้ากรมหมอยา ออกพระทิพจักร |
นา 1,400 |
|
ปลัดทิพจักร หลวงราชทินนาม |
นา 800 |
|
ปลัดอิทธิสาร หลวงเทวพรมมา |
นา 800 |
|
พันในกรมยา |
นา 100 |
|
ขุนทิพโอสถ |
นา 600 |
|
ขุนประเสริฐโอสถ |
|
|
พนักงานเครื่องต้น |
นา 600 |
|
หัวหมื่นเครื่องต้นโอสถ |
|
|
หมื่นทิพ |
นา 400 |
|
หมื่นเทพ |
นา 400 |
|
พันพนักงานเครื่องต้น |
นา 300 |
|
เจ้ากรมหมอ ฝ่ายซ้าย |
เจ้ากรมหมอยา ออกพระสิทธิสาร |
นา 1,400 |
|
ปลัดทิพจักร หลวงราชพรมมา |
นา 800 |
|
ปลัดสิทธิสาร หลวงสิทธิพรมมา |
นา 800 |
|
พันในกรมยา |
นา 100 |
|
ขุนทิพโอสถ |
นา 600 |
|
ขุนประเสริฐโอสถ พนักงาน |
|
|
เครื่องต้น |
นา 600 |
|
หัวหมื่นเครื่องต้น |
|
|
หมื่นทิพ |
นา 400 |
|
หมื่นเทพ |
นา 400 |
|
พันพนักงานเครื่องต้น |
นา 300 |
3. กรมหมอกุมาร
|
|
ขุนกุมารเพช |
นา 400 |
|
ขุนกุมารแพทย |
นา 400 |
|
ขุนกุมารประสิทธิ |
นา 400 |
|
ขุนกุมารประเสริฐ |
นา 400 |
4. กรมหมอนวด
|
เจ้ากรมหมอนวด |
หลวงรักษา |
นา 1,600 |
|
ปลัดกรมหมอนวด ฝ่ายขวา
|
ขุนภักดีองครักษ์ |
นา 800 |
|
หมื่นแก้ววรเลือก |
นา 600 |
|
หมื่นวาโยวาด |
นา 600 |
|
หมื่นวาโยนาศ |
นา 600 |
|
หมื่นวาโยไชย |
นา 600 |
|
เจ้ากรมหมอนวด ฝ่ายซ้าย |
หลวงราโช |
นา 1,600 |
|
ปลัดกรมหมอนวดซ้าย |
ขุนองครักษา |
นา 800 |
|
หมื่นแก้ววรเลือก |
นา 600 |
|
หมื่นวาโยวาด |
นา 600 |
|
หมื่นวาโยนาศ |
นา 600 |
|
หมื่นวาโยไชย |
นา 600 |
5. กรมหมอยาตา
|
เจ้ากรม |
ขุนราชเนตร (ขวา) |
นา 800 |
|
ขุนทิพเนตร (ซ้าย) |
นา 800 |
หมายเหตุ
ในกรมหมอยาตา มีขุน,หมื่น, พันทั้งซ้ายและขวา (ขุนนา 400, หมื่นนา 200,
พันนา 100)
6. กรมหมอวรรณโรค
|
เจ้ากรม |
หลวงสิทธิแพทย |
นา 800 |
|
ปลัดกรมขวา |
ขุนมหาแพทย |
นา 600 |
|
ปลัดกรมซ้าย |
ขุนสาระแพทย |
นา 600 |
หมายเหตุ
ตำแหน่งอื่นๆ ในกรมหมอวรรณโรค ได้แก่ ขุนไชยแพทย นา 400, ขุนนา 400,
หมื่นนา 200, พันนา 100
7. โรงพระโอสถ
|
จางวางแพทยา |
ออกญาแพทยพงษาวิสุทธาธิบดี
อะไภยพิรียบรากรมพาหุ |
นา 2,000 |
|