|
การนวดทั้งสองประเภทนี้
คล้ายคลึงกันในด้านหลักการ ของการบำบัดรักษาโรค และอาการเจ็บป่วย
แต่มีข้อปลีกย่อย ซึ่งทำให้ผลการรักษาแตกต่างออกไป
การนวดแบบทั่วไป
ก่อนเริ่มต้นนวด หมอจะต้องพนมมือ
เพื่อไหว้ครูเสียก่อน ในขณะที่ผู้ป่วยนอนอยู่กับพื้น (ฟูกหรือเสื่อ)
หลังจากนั้น หมอจึงเริ่มต้นนวด จากเท้าขึ้นไปที่หัวเข่า ไปสู่โคนขา
และนวดท้อง หลัง ไหล่ ต้นคอ และศีรษะ
การนวดแบบราชสำนัก
หมอจะต้องเดินเข่าเข้าหาผู้ป่วย
ซึ่งนอนอยู่บนพื้น เมื่ออยู่ห่างจากผู้ป่วยไม่น้อยกว่า 4 ศอก
จนห่างจากผู้ป่วยราว 1 ศอก จึงนั่งพับเพียบ และคารวะ ขออภัยผู้ป่วย
โดยการไหว้ หรือการกราบ แล้วแต่กรณี หลังจากนั้น หมอจะคลำชีพจรที่ข้อมือ
และหลังเท้าข้างเดียวกัน (ขวาหรือซ้าย) เพื่อตรวจดูอาการของโรค โดยพิจารณา
จากการเต้นของชีพจรทั้งสองแห่ง ที่เรียกว่า "ลมเบื้องสูงและลมเบื้องต่ำ"
เสียก่อน ว่าเสมอกันหรือไม่ แล้วจึงเริ่มทำการนวด ซึ่งอาจจะคล้ายคลึง
กับการนวดแบบทั่วไป แต่จะแตกต่างกันที่ตำแหน่ง ในการวางมือ
องศาที่แขนขาของหมอนวดทำกับตัวของผู้ป่วย และท่าทางของหมอนวด
ซึ่งแบบราชสำนัก จะเน้นความสุภาพอย่างมาก ความสามารถในการรักษา นอกจากจะนวด
เพื่อแก้อาการปวดกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ โรคกระดูก
โรคเกี่ยวกับระบบไหลเวียนโลหิต ยังสามารถรักษาข้อหลุด
ที่เกิดจากอุบัติเหตุได้ด้วย
สรุปข้อแตกต่างที่สำคัญ
ระหว่างการนวดแบบทั่วไปกับการนวดแบบราชสำนัก
1. หมอนวดแบบราชสำนัก
ต้องมีกิริยามารยาทเรียบร้อย เดินเข่าเข้าหาผู้ป่วย ขณะทำการนวด
ต้องไม่ก้มหน้าหายใจรดผู้ป่วย หรือเงยหน้าจนเป็นการไม่เคารพ
ส่วนหมอนวดแบบทั่วไป มิได้เพ่งเล็งถึงเรื่องเหล่านี้ แต่มีลักษณะการนวด
เป็นกันเองกับผู้ป่วยมากกว่า บางคราวจึงอาจไม่สำรวม หรือระวังตัวมากนัก
2. หมอนวดแบบราชสำนัก
จะไม่เริ่มนวดฝ่าเท้า นอกจากจำเป็นจริงๆ มักเริ่มต้นนวด
ตั้งแต่หลังเท้าขึ้นไป ส่วนหมอนวดแบบทั่วไป จะเริ่มนวดที่ฝ่าเท้า
3. หมอนวดแบบราชสำนัก จะใช้เฉพาะมือ
นิ้วหัวแม่มือ และปลายนิ้วอื่นๆ ในการนวดเท่านั้น และไม่ใช้การนวดคลึง
ในขณะกด (นวด) แขนจะต้องเหยียดตรงเสมอ เพื่อน้ำหนักจะได้ลงที่หัวแม่มือ
ส่วนหมอนวดแบบทั่วไป มิได้คำนึงถึงท่าทางของแขน ว่าจะตรง หรืองอ
4. หมอนวดแบบราชสำนัก
ทำการนวดผู้ป่วยซึ่งอยู่ในท่านั่ง นอนหงาย หรือนอนตะแคง
แต่ไม่ให้ผู้ป่วยนอนคว่ำเลย แต่การนวดแบบทั่วไป มีการให้ผู้ป่วยนอนคว่ำ
5. หมอนวดแบบราชสำนัก ไม่ใช้การดัด
หรือการงอข้อ หลัง หรือส่วนใดของร่างกาย ด้วยกำลังแรง จะไม่มีการนวด
โดยให้เข่า ข้อศอก ฯลฯ แต่หมอนวดแบบทั่วไปไม่เว้นการปฏิบัติดังกล่าว
และอาจมีหมอนวด 2 คนช่วยกันนวดผู้ป่วยคนเดียวกัน
6. หมอนวดแบบราชสำนัก
ต้องการให้เกิดผลต่ออวัยวะ และเนื้อเยื่อที่อยู่ลึกๆ
โดยการเพิ่มการไหลเวียน ของเลือด และการเพิ่มทำการงาน ของเส้นประสาท
ในกรณีนี้ หมอจะต้องมีความรู้ ทางกายวิภาคศาสตร์ เชิงปฏิบัติ อย่างดีพอควร
สำหรับหมอนวดทั่วไป หวังผลโดยตรง จากการกดเป็นส่วนใหญ่
และการนวดคลึงเป็นครั้งคราว ซึ่งการไม่ระมัดระวังจุดสำคัญ ตามความรู้
ของกายวิภาคศาสตร์ดีพอ อาจเกิดอันตรายได้ เช่น การหลุดของข้อต่อกระดูก
การเขียวช้ำของกล้ามเนื้อ หรือเส้นเลือดฝอยแตกได้ |