การประคบสมุนไพร

การประคบสมุนไพร หมายถึง การนำเอาสมุนไพรทั้งสด หรือแห้งหลายๆ ชนิด โขลกพอแหลก และคลุกรวมกัน ห่อด้วยผ้า ทำเป็นลูกประคบ นึ่งด้วยไอน้ำร้อน และนำไปประคบบริเวณที่ต้องการ

 ตัวยาสมุนไพรที่ใช้ทำลูกประคบ

• เขียง 1 อัน และมีด 1 เล่ม
• ตัวยาสมุนไพรรวมที่ใช้ทำลูกประคบ
• ผ้าดิบสำหรับห่อทำลูกประคบ 2 ผืน และเชือก 2 เส้น ยาว 1 เมตร
• หม้อนึ่งลูกประคบ
• กะละมัง ถุงมือ ผ้าขนหนู
• จานรองลูกประคบ

1. ล้างสมุนไพรให้สะอาด หั่นเป็นชิ้นเล็กๆ โขลกพอแหลก
2. ใส่เกลือ พิมพ์เสน การบูร คลุกให้เข้ากัน แบ่งเป็น 2-3 ส่วน
3. นำสมุนไพรที่แบ่งไว้มาใส่ผ้า ห่อเป็นลูกประคบ รัดด้วยเชือกให้แน่น
4. นำลูกประคบที่ได้ไปนึ่งไอน้ำให้ร้อน
5. นำไปประคบบริเวณที่ต้องการ
	สมุนไพรโขลกพอแหลก

 ขั้นตอนการประคบ

• จัดท่าผู้ป่วยให้เหมาะสมในท่านั่งหรือนอน
• นำลูกประคบที่นึ่งจนร้อนมาทดสอบความร้อน โดยแตะที่ท้องแขนหรือท้องหลังมือก่อนนำไปประคบ
• ในการประคบต้องทำด้วยความรวดเร็วในขณะที่ลูกประคบกำลังร้อน เมื่อลูกประคบเย็นลงจึงวางลูกประคบไว้ได้นานขึ้น
• เมื่อลูกประคบคลายความร้อน จึงเปลี่ยนลูกประคบอีกลูกหนึ่งแทน

• ช่วยบรรเทาอาการปวดเมื่อย
• ช่วยลดอาการบวม อักเสบของกล้ามเนื้อ ข้อต่อ หลัง 24-48 ชั่วโมง
• ลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อ
• ช่วยให้กล้ามเนื้อ พังผืด ยืดตัวออก
• อกอาการติดขัดของข้อต่อ
• ช่วยเพิ่มการไหลเวียนของโลหิต
• ลดอาการปวด

• ห้ามใช้ลูกประคบที่ร้อนเกินไป โดยเฉพาะกับบริเวณผิวหนังอ่อนๆ หรือบริเวณที่เป็นแผลมาก่อน ถ้าจำเป็นต้องประคบควรมีผ้ารองหรือรอจนกว่าลูกประคบจะคลายความร้อนลง
• ควรระวังเป็นพิเศษในผู้ป่วยโรคเบาหวาน อัมพาต เด็ก และผู้สูงอายุ เนื่องจากกลุ่มบุคคลดังกล่าวมีการตอบสนองความรู้สึกร้อนช้า อาจทำให้ผิวหนังพองได้ ถ้าจำเป็นต้องประคลให้ใช้ลูกประคบอุ่นๆ
• ไม่ควรใช้ลูกประคบกรณีที่มีการอักเสบใน 24 ชั่วโมงแรก เพราะอาจทำให้การอักเสบมากขึ้น ควรประคบด้วยความเย็นก่อน
• หลังจากประคบสมุนไพรแล้ว ไม่ควรอาบน้ำทันที เพราะจะไปชะล้างตัวยาออกจากผิวหนัง และร่างกายอาจปรับตัวไม่ทัน

ลูกประคบสามารถใช้ได้นาน 3-5 วัน (กรณีใช้คนเดียว) ควรเก็บไว้ในตู้เย็น จะทำให้เก็บได้นานขึ้น ถ้าลูกประคบที่ใช้ไม่มีสีเหลือง (จากไพลและขมิ้น) ทำให้คุณภาพตัวยาลดลง การใช้จะไม่ได้ผล ควรเปลี่ยนใหม่